فولاد آلیاژی

فولاد آلیاژی چیست؟


فولاد آلیاژی، فولادی است که دارای مقادیر کمی از یک یا چند عنصر آلیاژ (به غیر از کربن) مانند منگنز، سیلیکون، نیکل، تیتانیوم، مس، کروم و آلومینیوم است.
این عناصر، خواصی را به وجود می آورند که در فولاد کربنی معمولی یافت نمیشوند.
به علت هزینه اقتصادی، دسترسی گسترده، سهولت پردازش و خواص مکانیکی خوب، فولادهای آلیاژی در صنعت بسیار پرکاربرد میباشند.
انواع فولاد آلیاژی نسبت به فولادهای کربنی عمدتا به عملیات حرارتی و مکانیکی واکنش نشان میدهند.

انواع فولاد آلیاژی شامل موارد زیر است:


نام گذاری فولاد بر اساس استانداردهای مختلف:



فولاد الیاژی از اهن و کربن بوده که مقدار کربن ان ۲%است.
تولیدکنندگان فولاد استانداردهای متفاوتی را برای نام گذاری آنها ارائه داده¬اند که میتوان به استانداردهای زیر اشاره کرد:
• ASTM
• AISI
• DIN
• JIS
• BS
• GOST
• AFNOR

استاندارد آلمانی (DIN) و استاندارد آمریکایی(AISI,SAE) از بین تمام استانداردها در ایران بیشتر متداول هستند.

نامگذاری دراستاندارد AISI/SAE:


دراین استانداردها تمام الیاژهای فولادی با یک عدد ۴ رقمی شناخته میشوند(XXXX)
1. اولین عدد از سمت چپ، گروه فولاد را نشان میدهد:
• اگر اولین عدد ۱ باشه گروه فولاد کربنی است.
• اگر اولین عد ۲ باشد گروه فولادنیکل است
• اگراولین عدد۳باشد گروه فولادنیکل-کروم است.
• اگراولین عدد۴ باشد گروه فولادمولیبدن است.
• اگراولین عدد ۵ باشد گروه فولادکروم است.
• اگراولین عدد۶باشد گروه فولاد کروم-وانادیوم است.
• اگر اولین عدد۷باشد گروه فولاد تنگستن است.
• اگر اولین عدد۸باشد گروه فولادنیکل-کروم-ولیبدن است.
• اگرعدد۹باشد گروه فولادسیلیسیم -منگنز است.
۲. دومین عدد از سمت چپ درصدتقریبی عنصرالیاژی را نشان میدهد.
۳. دورقم اخر یعنی عدد سوم و چهارم میزان کربن برحسب صدم درصد را نشان میدهند.
مثلا اگر الیاژفولاد۱۰۶۰ داشته باشیم بیانگر گروه فولادکربنی با ۶% کربن است.
و اگر آلیاژ فولاد۴۱۳۰ را داشته باشیم بیانگرگروه فولاد مولیبدن با ۱ درصد مولیبدن و ۰.۳کربن است.

نامگذاری فولاد در استاندارد ASTM :


استاندارد ASTM با ترکیبی از حروف و شماره شناخته میشوند که هرکدام از انها اطلاعاتی را در ارتباط با مشخصات فلز بیان میکنند.
A : فلزات اهنی
B : فلزات غیراهنی
C : سرامیک و بتن و مصالح ساختمانی
D : موادمتفرقه
E : موضوعات متفرقه
F : موادبرای کاربردهای ویژه
G : خوردگی موادوموضوعات مرتبط
ASTM A XXX-XX حروف A نشان دهنده ی فلزات آهنی است .
ASTM A XXX-XX سه X اول یک شماره هستن که به طور مستقیم با خواص فلز رابطه ای ندارند.
ASTM A XXX-XX دو X آخر، سال بازنگری یا تدوین را نشان میدهد .

نامگذاری در استانداردDIN :

در این استاندارد آلمانی DIN هر نوع از فولاد بایک نماد و یک عدد استاندارد شناخته میشوند که هرکدام از آن ها معادل یکدیگر هستند.
مثلا نماد فولاد ساختمانی ST است .
این نمادها ترکیبی از حروف و اعداد است که ترکیب شیمیایی و در بعضی موارد استحکام کششی فولاد رانشان میدهند .
مثلا نماد ST37 بیانگر فولادساختمانی معمولی با حداقل استحکام کششی۳۷کیلوگرم برمیلیمترمربع می باشد.
اما استانداردفولادعددی ۵ رقمی بوده به شکل (xxxxx)
اولین عدد سمت چپ برای فولادها عدد یک بوده که گروه اصلی ماده را نشان میدهد.
دورقم بعدی ازسمت چپ ترکیب شیمیایی فولاد را نشان میدهد.
دورقم آخر شمارنده بوده و مفهوم خاصی را نشان نمیدهد .
در قسمت پایین رابطه نوع فولاد و دو عدد میانی (از سمت چپ دورقم بعد از اولین رقم ) توضیح داده شده است:
۰X ساختمانی معمولی
۰۷ فولاد خوش تراش
۱۵-۱۸ فولاد ابزارکربنی
۲X فولاد گرم کار و فولاد سردکار
۳۳-۳۲ فولاد تندبر
۳۵ فولادبلبرینگ
۳۹-۳۸ فولاد غیرمغناطیسی
۴۵-۴۰ فولاد ضدزنگ
۴۸-۴۷ فولاد نسوز
۴۹ فولادی که در دمای بالا مقاوم هستند
۸۵ فولاد نیتریدی